De klinische waarde van de polyvagaaltheorie is te groot om haar aan een oneerlijk debat te verliezen. De weg naar evidence-based gaat vaak via practice-based.
Heldere uiteenzetting! Ik ben ook benieuwd naar meer ervaringen. Ik werd wel even op het verkeerde been gezet door de vraag in de kop boven het artikel: die geeft mij de boodschap dat de PVT sowieso schadelijk is. En dat het alleen nog de vraag is in welke mate.
Dank voor je respons, Inge. Goede opmerking, die indruk wil ik niet wekken, dus ik heb een aanpassing gedaan. Beter zo hè?
Ik heb al enkele ervaringen binnen die ik in de comments ga zetten. En het artikel gaat binnenkort ook verschijnen op de website van het Polyvagaalinstituut Nederland en daarna op LinkedIn. Dan zal er wel wat meer reuring komen. 😉
Ik ontving een lange e-mail van Ingrid (fictieve naam). Ingrid schrijft over een levensgeschiedenis waarin al heel vroeg zeer intense en als levensbedreigend ervaren stress aan de orde van de dag was. Echt een indrukwekkend verhaal. Met betrekking tot de PVT citeer ik enkele passages uit haar veel langere bericht.
"Het lezen van het boek van Bessel van der Kolk (The body keeps the score) maakte mij voor het eerst heel duidelijk wat er zich in mijn stresssysteem afspeelde. Ik ervoer dat als een opluchting. Ineens te begrijpen, maar me ook voor te kunnen stellen, wat er in mijn hersens en in mijn zenuwstelsel gebeurde als ik onder stress stond of angst ervoer, en wat er door traumareacties allemaal stagneert (en praten en cognitief gebabbel in het hoofd helemaal niet meer helpt)."
"Mijn ervaring met de Polyvagaaltheorie is heel positief. Daar past wel de uitdrukkelijke kanttekening bij: zonder de fijnzinnige intermenselijke afstemming met mijn therapeute zou dat vermoedelijk niet zo geweest zijn. Dan was het een van de zovele stappenplannetjes of aanpakken geweest. Dat is meteen ook mijn bezwaar tegen het ‘voor iedereen van toepassing’-idee van veel van de dingen die al dan niet behulpzaam zijn in ggz-land (of zelfs in de maatschappij als geheel): er kan aan gaan kleven dat ‘als je dát nou maar doet, dan komt het allemaal goed’ en impliciet: ‘dan doe je iets niet goed als je desondanks niet opknapt’. Ik heb dat bezwaar tegen cognitieve gedragstherapie, mindfulness (waar ik zelf ooit in een psychisch zeer beroerde toestand ben beland), en tegen yoga (door Bessel van der Kolk gepredikt). Er is geen heilige graal die voor iedereen ‘werkt’, en zeker niet voor mensen met hechtingsproblematiek, die per definitie zo diep verankerd zit en waarbij afstemming in het contact juist de ontbrekende sleutel is. Voor mij blijft ook de vraag of ik voldoende kan hebben aan de polyvagale aanpak op het moment dat het therapeutisch contact stopt. Ik werk eraan dat het beeld van een afgestemde aanwezigheid ergens diep van binnen beklijft. Dat klinkt makkelijker dan het is… "
Dank je wel, Ingrid. Voor de bereidheid je verhaal op te schrijven en te delen en voor de belangrijke nuances die je beschrijft over het belang van afstemming en in het juiste tempo 'werken'.
Van Ina kreeg ik een interessante invalshoek toegestuurd!
"Ik denk idd ook dat PVT heel gevaarlijk is – voor de pillenindustrie wel te verstaan. Want als je jezelf ineens kunt begrijpen en je gedrag daardoor kunt veranderen, zonder tussenkomst van een pilletje – dan is dat toch een verliespost op voorhand voor ze? Scheelt hen miljoenen (als geen miljarden) aan omzet. 😉."
Ik kreeg een link toegestuurd (https://www.madinamerica.com/2026/05/your-vagus-nerve-is-not-in-control-the-problem-with-polyvagal-theory) waarin een verhaal van een wetenschapper die een echtpaar kende dat hun emotionele onvolwassenheid (mijn samenvatting) verhulde door elkaar te bestoken met polyvagale termen. Sorry, een tenenkrommend slecht stuk, waar ik niet eens verder aandacht aan geef. Jammer dat dit soort stukken op websites terecht komen die bedoeld zijn om goede info te geven over de GGZ sector. Dit soort ongeïnformeerde nonsens is echt de polyvagaaltheorie niet aan te rekenen, maar zo komt de negatieve pers dus de wereld in.
Dank je Ronald voor dit stuk. Ik merk dat ik er zelf mee worstel, niet met de theorie, maar met wat ermee gebeurt als het een hype wordt. Ik zie mensen die expliciet om PVT vragen alsof het een oplossing is. Dat herken ik van mindfulness: ook daar begon het als een uitnodiging om anders te zijn met je ervaring, en eindigde het als productiviteitstool. Het zenuwstelsel als project.
Dat is wat ik instrumentalisatie zou noemen: een theorie die gaat over 'bewonen' wordt omgebouwd tot iets om te optimaliseren. Modernistisch, maakbaar. En dan verliest ze in mijn ogen precies wat haar kracht was.
Ik integreer PVT al een aantal jaren in mijn therapie en trainingen, naast Gendlin's focusing en werk met HRV, niet als systeem, maar als een soort kaart. Ik werk onder andere met mensen die PAIS hebben. Bij hen is het zenuwstelsel niet de context van het probleem, het is het probleem zelf. Veiligheid voelen is voor hen geen vanzelfsprekendheid maar een dagelijkse opgave.
Wat ik zie als mensen leren herkennen waar ze zijn, zonder het oordeel erover, is dat er letterlijk ruimte ontstaat. Niet genezing. Niet direct herstel. Maar wel ruimte tussen de toestand en het verhaal dat ze erover vertellen. PVT maakt dat zichtbaar: niet rust als doel, maar als capaciteit om mee te bewegen met wat er is. Stromen, niet presteren.
Dat is wat PVT mij als werkend therapeut geeft: niet een belofte, maar een taal voor wat het lichaam al weet. Geen idee of dat aansluit bij hoe jij dat ziet of inzet. Maar ik leer er graag meer over. Wat ik al aangaf, ik worstel er nu een beetje mee. Kan ook niet alle kritiek goed plaatsen merk ik.
Dank voor je respons, Rebecca. Ja, PVT wordt soms gehyped, daar ben ik ook niet blij mee en de parallel met mindfulness zie ik ook. Dat was in de jaren 2008 - ca. 2013 ook nogal 'over-the-top', daar heeft mindfulness eigenlijk geen baat bij gehad. Rond PVT voorzie ik ook wel zoiets; het zal wel een keer wat rustiger worden en dat we echt profijt gaan hebben van de PVT, hopelijk zelfs in grote delen van de maatschappij. Gewoon; in de juiste proproties.
Er is altijd wel kritiek, Rebecca, wat je ook doet of juist niet. We kunnen niet veel meer dan ons zo goed mogelijk informeren en openstaan voor nieuwe inzichten.
Dat zeg je mooi en zo zie ik het ook. Hierbij intentie ook zo belangrijk. Ook dank voor de goede stukken die je hierover deelt, zoals het onderzoek van Porges. Dat helpt me dan ook!
Heldere uiteenzetting! Ik ben ook benieuwd naar meer ervaringen. Ik werd wel even op het verkeerde been gezet door de vraag in de kop boven het artikel: die geeft mij de boodschap dat de PVT sowieso schadelijk is. En dat het alleen nog de vraag is in welke mate.
Dank voor je respons, Inge. Goede opmerking, die indruk wil ik niet wekken, dus ik heb een aanpassing gedaan. Beter zo hè?
Ik heb al enkele ervaringen binnen die ik in de comments ga zetten. En het artikel gaat binnenkort ook verschijnen op de website van het Polyvagaalinstituut Nederland en daarna op LinkedIn. Dan zal er wel wat meer reuring komen. 😉
Aha, ik volg het met interesse 👍🏻
Ik ontving een lange e-mail van Ingrid (fictieve naam). Ingrid schrijft over een levensgeschiedenis waarin al heel vroeg zeer intense en als levensbedreigend ervaren stress aan de orde van de dag was. Echt een indrukwekkend verhaal. Met betrekking tot de PVT citeer ik enkele passages uit haar veel langere bericht.
"Het lezen van het boek van Bessel van der Kolk (The body keeps the score) maakte mij voor het eerst heel duidelijk wat er zich in mijn stresssysteem afspeelde. Ik ervoer dat als een opluchting. Ineens te begrijpen, maar me ook voor te kunnen stellen, wat er in mijn hersens en in mijn zenuwstelsel gebeurde als ik onder stress stond of angst ervoer, en wat er door traumareacties allemaal stagneert (en praten en cognitief gebabbel in het hoofd helemaal niet meer helpt)."
"Mijn ervaring met de Polyvagaaltheorie is heel positief. Daar past wel de uitdrukkelijke kanttekening bij: zonder de fijnzinnige intermenselijke afstemming met mijn therapeute zou dat vermoedelijk niet zo geweest zijn. Dan was het een van de zovele stappenplannetjes of aanpakken geweest. Dat is meteen ook mijn bezwaar tegen het ‘voor iedereen van toepassing’-idee van veel van de dingen die al dan niet behulpzaam zijn in ggz-land (of zelfs in de maatschappij als geheel): er kan aan gaan kleven dat ‘als je dát nou maar doet, dan komt het allemaal goed’ en impliciet: ‘dan doe je iets niet goed als je desondanks niet opknapt’. Ik heb dat bezwaar tegen cognitieve gedragstherapie, mindfulness (waar ik zelf ooit in een psychisch zeer beroerde toestand ben beland), en tegen yoga (door Bessel van der Kolk gepredikt). Er is geen heilige graal die voor iedereen ‘werkt’, en zeker niet voor mensen met hechtingsproblematiek, die per definitie zo diep verankerd zit en waarbij afstemming in het contact juist de ontbrekende sleutel is. Voor mij blijft ook de vraag of ik voldoende kan hebben aan de polyvagale aanpak op het moment dat het therapeutisch contact stopt. Ik werk eraan dat het beeld van een afgestemde aanwezigheid ergens diep van binnen beklijft. Dat klinkt makkelijker dan het is… "
Dank je wel, Ingrid. Voor de bereidheid je verhaal op te schrijven en te delen en voor de belangrijke nuances die je beschrijft over het belang van afstemming en in het juiste tempo 'werken'.
Van Ina kreeg ik een interessante invalshoek toegestuurd!
"Ik denk idd ook dat PVT heel gevaarlijk is – voor de pillenindustrie wel te verstaan. Want als je jezelf ineens kunt begrijpen en je gedrag daardoor kunt veranderen, zonder tussenkomst van een pilletje – dan is dat toch een verliespost op voorhand voor ze? Scheelt hen miljoenen (als geen miljarden) aan omzet. 😉."
Ik kreeg een link toegestuurd (https://www.madinamerica.com/2026/05/your-vagus-nerve-is-not-in-control-the-problem-with-polyvagal-theory) waarin een verhaal van een wetenschapper die een echtpaar kende dat hun emotionele onvolwassenheid (mijn samenvatting) verhulde door elkaar te bestoken met polyvagale termen. Sorry, een tenenkrommend slecht stuk, waar ik niet eens verder aandacht aan geef. Jammer dat dit soort stukken op websites terecht komen die bedoeld zijn om goede info te geven over de GGZ sector. Dit soort ongeïnformeerde nonsens is echt de polyvagaaltheorie niet aan te rekenen, maar zo komt de negatieve pers dus de wereld in.
Dank je Ronald voor dit stuk. Ik merk dat ik er zelf mee worstel, niet met de theorie, maar met wat ermee gebeurt als het een hype wordt. Ik zie mensen die expliciet om PVT vragen alsof het een oplossing is. Dat herken ik van mindfulness: ook daar begon het als een uitnodiging om anders te zijn met je ervaring, en eindigde het als productiviteitstool. Het zenuwstelsel als project.
Dat is wat ik instrumentalisatie zou noemen: een theorie die gaat over 'bewonen' wordt omgebouwd tot iets om te optimaliseren. Modernistisch, maakbaar. En dan verliest ze in mijn ogen precies wat haar kracht was.
Ik integreer PVT al een aantal jaren in mijn therapie en trainingen, naast Gendlin's focusing en werk met HRV, niet als systeem, maar als een soort kaart. Ik werk onder andere met mensen die PAIS hebben. Bij hen is het zenuwstelsel niet de context van het probleem, het is het probleem zelf. Veiligheid voelen is voor hen geen vanzelfsprekendheid maar een dagelijkse opgave.
Wat ik zie als mensen leren herkennen waar ze zijn, zonder het oordeel erover, is dat er letterlijk ruimte ontstaat. Niet genezing. Niet direct herstel. Maar wel ruimte tussen de toestand en het verhaal dat ze erover vertellen. PVT maakt dat zichtbaar: niet rust als doel, maar als capaciteit om mee te bewegen met wat er is. Stromen, niet presteren.
Dat is wat PVT mij als werkend therapeut geeft: niet een belofte, maar een taal voor wat het lichaam al weet. Geen idee of dat aansluit bij hoe jij dat ziet of inzet. Maar ik leer er graag meer over. Wat ik al aangaf, ik worstel er nu een beetje mee. Kan ook niet alle kritiek goed plaatsen merk ik.
Dank voor je respons, Rebecca. Ja, PVT wordt soms gehyped, daar ben ik ook niet blij mee en de parallel met mindfulness zie ik ook. Dat was in de jaren 2008 - ca. 2013 ook nogal 'over-the-top', daar heeft mindfulness eigenlijk geen baat bij gehad. Rond PVT voorzie ik ook wel zoiets; het zal wel een keer wat rustiger worden en dat we echt profijt gaan hebben van de PVT, hopelijk zelfs in grote delen van de maatschappij. Gewoon; in de juiste proproties.
"Een taal voor wat het lichaam al weet." Yes!
Dank je Ronald! Ik blijf er zelf ook gewoon mee werken ondanks de kritiek.
Er is altijd wel kritiek, Rebecca, wat je ook doet of juist niet. We kunnen niet veel meer dan ons zo goed mogelijk informeren en openstaan voor nieuwe inzichten.
Dat zeg je mooi en zo zie ik het ook. Hierbij intentie ook zo belangrijk. Ook dank voor de goede stukken die je hierover deelt, zoals het onderzoek van Porges. Dat helpt me dan ook!